Кадрлық саясат туралы мәлімет қазақша

Реформалау процесі институттар мен ұйымдық ортаның мемлекеттік басқару — мемлекеттік саясаттың басымдықтарының бірі дамуының қазіргі кезеңінде ресей қоғам. Табысты жүзеге асыру мемлекеттік басқару реформасын жасауды көздейді сапалы мамандар даярлау мен қайта даярлау-басқарушылар. Қазіргі уақытта нығайып институционалдық негіздері, кадрларды оқыту, оның ішінде мемлекеттік қызмет жүйесінде, алайда тапшылығы проблемасы заманауи, кәсіби мемлекеттік қызметшілердің сақтайды, өткірлігін, бұл ерекше назар аударуды талап етеді зерттеуге ынталандыру шенеуніктердің сапалы кәсіби даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру, басқарушылардың атқарушы билік органдарында. Өткізілетін жүйесін реформалау мемлекеттік қызметшілерді қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру әлі әкелді сапалы жақсарту.

Зерттеу мақсаты. Бұл жұмыс зерттеуге және талдау кадр саясаты Ресей Федерациясының. Талдау жүргізілген бірнеше өлшемдер бойынша, олар толығымен қамтымай бүкіл спектрін мемлекеттік басқару. Жұмыс егжей-тегжейлі талқыланды келесі аспектілері:

1. Сандық және сапалық құрамы персонал;

2. Кадрлардың тұрақсыздық деңгейі;

3. Икемділік саясатына;

4. Дәрежесі мүдделерін есепке алу, қызметкердің / өндіріс және т. б.

Бірінші тарауда теориялық негіздері кадрларды даярлау және кадр саясаты. Атап айтқанда, берілген объект және субъект басқару жүйесін адамдар. Ерекше назар әлеуметтік аспектілері кадрларды басқару.

Екінші тарау арналған осындай маңызды мәселелері ретінде жіктелуі: кадрларды даярлау және олардың кәсіби жұмыс, сондай-ақ негізгі бағыттары мен принциптері жүргізілетін кадрлық саясат.

Үшінші тарауда сипатталған негізгі бағыттары, кезеңдері және әдістері болжау анықтау мақсатында сол немесе өзге де кадрлардағы.

1-тарау. Кадр саясатының теориялық аспектілері

 

1.1. Объект кадрлық саясат.

 

Кадр саясаты пайдаланылады бірқатар ұғымдарды белгілеу үшін басқару объектісінің: адами фактор, адами ресурстар, еңбек ресурстары, жұмыс күші, қызметкерлер, қызметкерлер, кадрлар және т. б. нақты объектіні айқындау кадрлық саясатты қарастыру қажет, осы ұғымдар мен бекіту, олардың мазмұны маңызды болып табылады, бұл үшін әзірлеу ретінде кадр саясатын басқару жүйесін адамдар ауқымында мемлекеттің, өңірдің, саланың немесе жеке ұйым.

Ағымдағы және келешектегі міндеттерін шешуге, кез-келген қоғам, ең алдымен, байланысты анықтаушы рөлі адами фактордың, өйткені адам әрқашан да шешуші фактор қоғамдық дамыту. Жаңа басқару теориясы дәлелдейді дамыту қазіргі заманғы қоғам мен қоғамдық өндірістің қарастыруға болмайды, тек өндірістік-техникалық аспектіде бар болғандықтан, тұрақты тұрақты байланыс және арасындағы тәуелділік техникалық, экономикалық және әлеуметтік факторлар қоғамдық еңбек. Бұл ретте соңғы арқылы адами фактордың рөлін айтарлықтай әсер етеді процестер дамуының қазіргі заманғы өндіріс.

Адами фактор білдіреді бас компоненті, қоғамдық дамудың, ол құрылады қатысуы арқылы адамдардың құру процесінде материалдық және рухани құндылықтарды, әлеуметтік қолдау көрсету қажет.

Еңбек әлеуеті – түсінігі кең және терең қарағанда, жұмыс күші, еңбек ресурстары, персоналы, кадрлар; бұл жалпылама, қорытынды көрсеткіші адам факторының қоғамдық дамыту. Бір түрі осы ұғымдар болып табылады термин «адам ресурстары» (немесе «кадрлық әлеует») — бұл мынадай негізгі аспектілерді зерделеу, адами ресурстар:

● жеке-психологиялық (жеке тұлғаның);

● әлеуметтік-психологиялық (ұжым);

● әлеуметтік немесе әлеуметтік-экономикалық (қоғамның және оның подструктур).

Адами ресурстар жиынтығын білдіреді әр түрлі қасиеттерін адамдарды анықтайтын, олардың жұмысқа қабілеттілігі өндіріске материалдық және рухани игіліктер болып табылады қорытындыланған көрсеткіші адам факторының даму қоғамдық өндіру. Бұл ретте ажыратады адами ресурстар ұйымдастыру, аймақтың, саланың, елдің және, тиісінше, әр түрлі деңгейлері адам ресурстарын басқару, бұл көрініс нақты кадр саясаты (кәсіпорын, министрлік, мемлекет).

Жұмыс күші болып табылады әлеуметтік-экономикалық категория. Жұмыс күші тікелей теміржолда біріктірілді құралдарымен өндіру және воссоединена жеке басымен. Мұндай бірлік жұмыс күшінің болып табылады барлық еңбекке жарамды мүшелері қоғамның іс жүзіндегі немесе әлеуетті қызметкерлері өндірістік және өндірістік емес салаларын шаруашылықтың барлық санаттары (жұмысшылар, қызметкерлер, мамандар, басшылар). Бұл ретте ажырата білу қажет трудоспособность жалпы және кәсіби. Жалпы еңбекке қабілетін болжайды қызметкердің еңбекке қажет етпейтін арнайы даярлау. Кәсіптік еңбек қабілеті – қабілеті-қызметкердің нақты еңбек белгілі бір саладағы кәсіби қызметті болжайтын арнайы дайындықтан.

Жұмыс күші дегеніміз еңбекке қабілеті, жиынтығы физикалық және рухани қабілеттерін, адамның өндірістік қызметінде пайдаланылатын. Тікелей негізін жұмыс күшін құрайды, жұмысқа қабілеттілігі, денсаулық жағдайы, сондай-ақ білім, дағды және іскерліктер, мүмкіндік беретін адамға белгілі бір жұмысты орындау сапасы мен көлемін.

Жиынтық жұмыс күші, немесе жиынтық қызметкері бар үйлесімі жеке жұмыс күштерінің бірыңғай еңбек процесінде, ол аяқталады, онда нақты нәтижесі және шеңберінде жүзеге асырылады бастапқы кооперация.

Талдау нәтижесінде құрамы мен құрылымын жиынтық қызметкердің нәтижелілігі анықталады оның жұмыс істеуі, қоғамдық өндірістің. Зерделеу, кәсіптік-біліктілік құрылымының жиынтық қызметкердің мүмкіндігін қамтамасыз етеді, оны оңтайландыру кезінде әзірлеу және іске асыру, кадр саясатын қалыптастыру, бөлу және пайдалану еңбек ресурстары.

Термин «еңбек ресурстар» енгізді, ғылымға 20-шы жылдары XX-құжат С. Струмилин, пайдаланады, көбінесе жоспарлы-есептік өлшеуіш жұмыс күшінің. Еңбек ресурстары – құнды мазмұны бойынша түсінігі. Ретінде әлеуметтік-экономикалық санат – бұл жиынтығы тасығыштардың жұмыс істейтін және әлеуетті қоғамдық және жеке жұмыс күшін және қарым-қатынастар процесінде туындайтын және оның өсімін молайту (қалыптастыру, бөлу және пайдалану). Айырмашылық ұғымдар «жұмыс күші» және «еңбек ресурстары» мынада: еңбек ресурстары бар сандық және әлеуметтік-демографиялық шектер, ал жұмыс күші болған жоқ. Осылайша, түсінігі «еңбек ресурстары» қамтиды, барлық нақты және әлеуетті қызметкерлерінің ие қабілеті еңбекке (жұмыс күші).

Еңбек ресурстар – бұл халықтың бөлігі бар қажетті дене дамуы, денсаулығы, білімі, мәдениеті, қабілетін, біліктілігін және иеленетін кәсіби білімі, жұмыс істеу үшін саласындағы қоғамдық пайдалы еңбек.

Кадрлар – бұл әлеуметтік-экономикалық категория сипаттайтын адам ресурстары кәсіпорын, аймақ, ел. Айырмашылығы еңбек ресурстарын біріктіретін барлық еңбекке қабілетті халық (жұмыс істейтіндер, сондай-ақ әлеуетті қызметкерлерінің), ұғымы «кадрлар» қамтиды тұрақты (штаттық) құрамы, яғни еңбекке жарамды азаматтардың еңбек қатынастарында тұрған түрлі ұйымдар. Бұл мағынада ол тождественно әлеуметтік-экономикалық категория «жұмыс күші», оның астында түсінеді еңбекке қабілеті, жиынтығы жеке және интеллектуалдық қабілеттерін адам, өзіне қажетті өндіріс үшін өмірлік игіліктер. Сонымен қатар, осы ұғымдармен айырмашылық бар екен. Жұмыс күші – бұл жалпы қабілеті өнімді еңбекке, оны қолдану өндірісімен байланысты материалдық немесе рухани игіліктер. Астында кадрлармен әдетте түсінеді штаттық білікті қызметкерлер, өткен алдын ала кәсіби даярлықты және арнаулы білімі бар, еңбек дағдыларын, немесе жұмыс тәжірибесі бар және таңдаған.

Айырмашылығы кадрларды персонал болып табылады неғұрлым кең ұғым. Персонал – бұл барлық жеке құрамы кәсіпорынның, мекеменің, ұйымның немесе осы құрамын білдіретін тобы бойынша кәсіптік немесе өзге де белгілер бойынша (мысалы, қызмет көрсетуші персонал).

Персоналды деп атайды, тұрақты және уақытша қызметкерлер өкілдерінің білікті және біліксіз еңбек.

Осылайша, объект кадр саясаты сипатталады әр түрлі түсініктер және анықтамалары. Ең кең бірі болып табылады термин «адам факторы», білдіретін жиынтығы әр түрлі қарым-қатынастар қалыптасып отырған кезінде қатысқан адамдардың құру процесінде өмірлік игіліктер, ал неғұрлым тар – «кадрлар», олар деп түсінеді тұрақты және тек білікті қызметкерлер. Осы ұғымдармен орналасқан терминдер «адам ресурстары», «еңбек ресурстары», «жұмыс күші», «жиынтық қызметкері», «персонал». Бұл түсінік «адам ресурстары» жатады бір мезгілде және ең кең анықтау объектінің кадр саясаты, және ең тар. Адам ресурстары болып табылады, жоғарыда айтылғандай, қорытындыланған, жиынтық көрсеткіші адами фактор, ал кадрлар бар әлеуметтік-экономикалық категория сипаттайтын адами ресурстар нақты кәсіпорын, аймақ, ел. Сондықтан объектісі кадр саясаты, біздің ойымызша, түсіну керек, дәл осы адами ресурстар, олар жиынтығын білдіреді әр түрлі қасиеттерін адамдарды анықтайтын, олардың жалпы еңбек қабілеті — өндіру материалдық және рухани игіліктер.

Кадрлар білдіреді және объектісі, мақсаты және кадр саясатын іске асыру көздейді қалыптастыру, бөлу және тиімді пайдалану білікті қызметкерлердің өндірістік және өндірістік емес салаларында, қоғамдық өндіріс, т. е. жеке кадрлар.

1. Кадр саясаты тиіс тығыз байланыста даму стратегиясына кәсіпорын. Бұл тұрғыда ол білдіреді, кадрлық қамтамасыз ету, осы стратегияны жүзеге асыру.

2. Кадр саясаты болуы тиіс жеткілікті икемді. Бұл дегеніміз, ол болуы тиіс бір жағынан, тұрақты, өйткені тұрақтылығымен байланысты белгілі бір күту қызметкердің, екінші жағынан динамикалық, яғни түзетілуі өзгеруіне сәйкес тактика кәсіпорынның өндірістік және экономикалық жағдай. Тұрақты болуы керек те, оны тараптар ориентированны есепке мүдделерін персоналдың және қатысы бар ұйымдастырушылық мәдениет.

3. Өйткені қалыптастыру білікті жұмыс күшінің байланысты белгілі бір шығындар үшін кәсіпорынның кадр саясаты болуы тиіс экономикалық негізделген, яғни негізге алып, оның нақты қаржылық мүмкіндіктері.

4. Кадр саясаты қамтамасыз етуі тиіс жеке тәсіл өз қызметкерлеріне.

Осылайша, кадр саясаты қалыптастыруға бағытталған мұндай жүйесін кадрлармен жұмыс, ол бағдарланды еді алуға ғана емес, экономикалық және әлеуметтік әсерді сақтаған жағдайда қолданыстағы заңнама.

Жалпы алғанда, кадр саясаты, басқару жүйесі, адам ресурстарын қамтиды мынадай кіші жүйелері.

1. Еңбек ресурстарын басқару. Қамтамасыз етеді процестер қалыптастыру және өтеу арқылы адами ресурстарды ұйымдастыру:

● басқару демографиялық процестерге (бала туу, өлім-жітім, брачность, әйелдердің жағдайын жақсарту, қамқорлық жасау, отбасы мен балалар);

● білім беруді басқару (мектепке дейінгі тәрбие, жалпы білім беретін дайындау, жұмысшы кадрларды даярлау тікелей өндірісте кәсіптік техникалық білім беру жүйесінде мамандарды даярлау, жоғары оқу орындары, дипломнан кейінгі білім, біліктілік арттыру, қайта даярлау және кәсіптік бағдар;

● әлеуметтік дамуын басқару (кеңейту өндірістік емес сала, реттеу қорларды тұтыну, қамтамасыз етілуі азық-түлікпен және күнделікті қажетті тауарлармен, денсаулық сақтау, бос уақытын тиімді пайдалануға, тұрғын үймен қамтамасыз ету, дамыту, тұрмыстық қызмет көрсету және қоғамдық тамақтану, әлеуметтік жұмыс және т. б.).

2. Басқармасы жұмыспен қамтуды қамтамасыз етеді, процестер бөлу арқылы адами ресурстарды ұйымдастыру:

● басқару жұмыс орындарымен (есепке алу қолданыстағы және жаңа жұмыс орындарын құру, өндірістік және өндірістік емес салалардағы шаруашылық, қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру, жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау);

● басқарудың бастапқы бөлуге (кәсіби іріктеу мен жіберуді бітірушілер жалпы білім беретін мектептер, кәсіптік-техникалық училищелер, жоғары оқу орындарының әр түрлі салалары шаруашылығы);

● басқару қайта бөлумен (кәсіби іріктеу, қайта даярлауды ұйымдастыру, жұмысқа орналастыру, ұйымдастырылған жиынтығы, аумақтық қоныс аудару және орын ауыстыру.

3. Персоналды басқару қамтамасыз етеді процестер пайдалану (тұтыну) адами ресурстар арқылы ұйымдастыру:

● басқару еңбегімен (жетілдіру өндірістік процестерді, бөлу және еңбек кооперациясы, еңбек әдістерін және жұмыс орындарын ұйымдастыру, нығайту еңбек тәртібін, еңбек жағдайларын жақсарту және оны қорғау, ұйымдастыру, еңбекақы төлеу және оны ынталандыру);

● кадрларды басқару (кадр жұмысын) деңгейінде, кәсіпорындардың, ұйымдар мен мекемелердің (жинақтау және кадрларды дайындау, бағалау және орналастыру ұйымдастыру, кәсіби бейімдеу және фирмаішілік ұтқырлығын, мотивация және тәрбиелеу, қызметкерлердің тұрақтамауын төмендету және т. б.);

● басқарудың әлеуметтік-демографиялық процестерге (отбасыларына көмек көрсету, құрылысы, мазмұны мен әлеуметтік-мәдени мақсаттағы объектілерді, тұрғын үй, медициналық қызмет көрсетуді жақсарту, бос уақытты ұйымдастыру, дамыту, қосалқы шаруашылықтарды арттыру, жалпы білім беру және мәдени деңгейін қызметкерлерінің).

 

Кешенді жүйесі адам ресурстарын басқару схемалық көрсетілді-сур. 1.2.
1.3. Әлеуметтік басқару және кадрлық саясат

 

Ғылыми ұғымын анықтау «басқару» – бұл бағытталған үйлестіру және ұйымдастыру-басқару объектісінің. Басқару – бұл адам қызметінің саласы пайда болған, осының нәтижесінде еңбек бөлінісі, оның көмегімен адам әсер етеді әлеуметтік-саяси, техникалық-экономикалық және әлеуметтік-мәдени процестер үшін белгілі бір мақсаттарға қол жеткізу.

Басқару құбылыс ретінде объективті әлемнің көп түрлі. Сипаттай отырып, қоршаған әлем, зерттеушілер бөлінеді үш негізгі, оның үш компонентін: неживую табиғатты, тірі табиғатты және адам қоғамы. Бұл мүмкіндік береді укрупненную жіктелуін басқару процестерін, оның негізгі кластары:

● басқару процестері жансыз табиғат. Басқармасы өндірістік-техникалық процестерді және жеке тұрғыдан зерттеледі, жүйелерді, машиналарды, т. е. техникалық жүйелерді басқару деп атайды басқармасы заттармен;

● басқару процестері тірі организмдердегі. Басқармасы өтетін үрдістерді табиғаттағы және процестермен байланысты жизнедеятельное организмдер жатады басқару биологиялық жүйелермен;

● процестерді басқару қоғамда. Басқару қызметіне ықпал ететін біріккен адамдардың әлеуметтік топтың мүддесіне, яғни округтағы әлеуметтік жүйелер деп атайды басқармасы адамдармен, немесе әлеуметтік басқармасы.

Әлеуметтік басқару қамтиды екі негізгі кіші сыныптың басқармасы жеке адам қызметін басқару және ұжымдық (бірлескен) қызметіне.

Маңызды түрлері әлеуметтік басқару болып табылады әкімшілік-мемлекеттік басқару (саяси басқару), әлеуметтік-мәдени саласы (рухани өндіріс және материалдық өндіріс. Басқаша айтқанда, оның түрлерінің жіктелуі, басқарудың сәйкес келеді негіздерін салалар қоғамның экономикалық саласы – материалдық өндіріс, бөлу және тұтыну, материалдық игіліктер; саяси – қатынастар билік пен үстемдік, внутринациональных және мемлекетаралық қарым-қатынастар; мәдени – рухани өндіріс, бөлу және тұтыну рухани игіліктер.

Әрбір түрі басқармасының құрамында тиісті деңгейлері (ұйымдастыру – аймақ – саласы – мемлекет) және негізгі формалары: материалдық ресурстарды басқару және адам ресурстарын басқару. Адам ресурстарын басқару процесстерін қамтиды әлеуметтік дамуын басқару, кәсіптік бағдар, білім, жұмыспен қамту, еңбекпен және т. б.

Осылайша, әлеуметтік басқару объектісі болып табылады әр түрлі әлеуметтік жүйелер, ал пәні – басқару жүйесі тиісті салалар ұйымдастыру.

Басқару объектісі ретінде адам ресурстары болып табылады бір мезгілде өндірушілер мен тұтынушылардың материалдық және рухани игіліктер. Ерекшелігі адам ресурстарын басқару тұрады қажеттігі жан-жақты мүдделерін есепке алу, жеке тұлғаның, ұйымның, аймақтың және бүкіл қоғамның, қамтамасыз ету олардың органикалық ұштастыру. Субъект ресурстарын басқару – мемлекет кешенін әзірлейді әлеуметтік-экономикалық және ұйымдық-құқықтық шаралар бағытталған, оларды тиімді қалыптастыру, тарату, қайта бөлу және пайдалану. Функцияны басқару, адам ресурстарын мемлекеттік органдармен қатар жүзеге асырады және мемлекеттік емес органдар; субъектісіне адам ресурстарын басқару жатады, сондай-ақ, кәсіби одақтар және ассоциациялар, кәсіпкерлік құрылымдар, еңбек ұжымдары және т. б.

Адам ресурстарын басқару негізгі мазмұнын құрайды кадр саясаты. Мәселен, біріншіден, қалыптастыру, сапалы кадр әлеуетін қанағаттандыру және қоғамдық өндірістің білікті кадрларға; екіншіден, қамтамасыз ету тиімді жұмыспен қамту, еңбекке қабілетті халықтың және оның оңтайлы бөлу арасындағы салалары мен елдің аймақтары; үшіншіден, тиімді пайдалану персоналды кәсіпорындар, ұйымдар мен мекемелер.

Мазмұны бойынша кадр саясаты қамтиды проблемалар:

● мақсатты, жоспарлы және үйлесімді қалыптастыру және білікті қызметкерлерді даярлау, үздіксіз олардың кәсіби шеберлігін арттыру, жан-жақты білімі және тұрақты кадрларды тәрбиелеу;

● бөлу және қайта бөлу салалар бойынша жұмыспен қамту, еліміздің өңірлері мен түрлері кәсіби қызмет;

● тиімді пайдалану, кадрларды моральдық және материалдық ынталандыру, олардың қызметін дамыту, арнайы қабілеттерін қалыптастыру қанағаттануы;

● ұйымдастыру, кадрлық және әлеуметтік қызметін бақылауды, кадрларды қалыптастыру және кешенді жүйесін дамыту адам ресурстарын басқару.

Осылайша, кадр саясаты, басқару жүйесі, адами сөйлеу кәсіпорынның, аймақтың, саланың және жалпы елдің өзіне бірқатар негізгі бағыттарын. Келтірейік маңызды.

● Демографиялық саясат – кадрлық саясат мемлекет басқаруға бағытталған процестерге демографиялық даму елдің және оның жекелеген өңірлерінің, яғни, молықтыруға және халықтың көші-ел аумағында.

● Білім беру саласындағы саясат – кадрлық саясат, оның мақсаты болып табылады жан-жақты дамыту, адам, оның ақыл-ой және физикалық қабілеттерін тәрбиелеу, жоғары адамгершілік қасиеттерін қалыптастыру, азаматтардың қабілетті, саналы қоғамдық және кәсіби таңдау, байыту осы негізде кадрлық әлеуетті қамтамасыз ету, еліміздегі халық шаруашылығының білікті қызметкерлері.

● Жұмыспен қамту саласындағы саясат – бөлігі жалпы мемлекеттік кадр саясатын қамтамасыз етумен байланысты еңбекке жарамды халықты жұмыс орындарымен және оның шаруашылық қызметінің қоғам. Мақсаты осы саясатты құру, материалдық-техникалық және әлеуметтік-экономикалық жағдай, оған сәйкес әрбір еңбекке қабілетті мүшесінің қоғамның ұсынылады объективті қатысу мүмкіндігі, қоғамдық пайдалы еңбекке.

 

Неғұрлым жалпы және әмбебап түсінікте саясат дегеніміз ерекше түрі адам қызметінің байланысты алуға және жүзеге асыруға билік, ең алдымен, мемлекеттік. Бұл қызмет саласы сыныптар арасында, ұлттар және басқа да әлеуметтік топтармен, оның өзегі болып табылады проблема алу, ұстау және пайдалану, мемлекеттік билік.

Сияқты салалардың бірі қоғамдық өмірдің саясат өзара іс-қимыл жасайды басқа салаларымен, подвергаясь олардың әсеріне және бір мезгілде детерминируя олардың жұмыс істеуі және дамыту. Сондықтан саяси құбылыстар айқындауды көздейді экономикалық және басқа да мүдделерін, олар анықтайды, сондай-ақ барлық жүйесі әлеуметтік факторлардың, олар арқылы добын жүзеге асырды жолын басым экономикалық мүдделерін. Осылайша, аралық және жалғастырушы буын арасындағы саясатпен және экономикамен болып табылады әлеуметтік факторлар мен әлеуметтік құрылымы, тікелей ұсынады негіздері саясатын айқындай отырып, оның субъектілері, бағыты, сипаты және саяси процестердің бағыт.

Сондықтан кадрлар – тек әлеуметтік-экономикалық емес, саяси мәселе. Қою, кез-келген әлеуметтік, экономикалық немесе саяси міндеттері қатысуын талап етеді, адамдар алатын, оның шешу. Бұл ретте, неғұрлым терең қайта құрулар қоғамдық, мемлекеттік немесе шаруашылық қызметте сол значительнее өзгеріс кадр саясаты.

 

2.1. Жіктеу кадрлар

 

Кадрлар – түсінігі бір мезгілде собирательное және көп деңгейлі. Собирательное – өйткені біріктіреді әр түрлі қызмет салаларының, мамандықтар, мамандықтар түрлері. Бұл мағынада қолданатыны білдіру кадрларды шаруашылық, ғылыми, медициналық, оқытушылық, әскери және т. б. Жататынын қызметкердің осы немесе өзге де сала береді, тек ең жалпы түсінік, оның жағдайы қоғамдық еңбек бөлінісінде, орындалатын функциялары және кәсіби қасиеттері.

Жіктелуі бойынша кадрлар негізгі салаларына және қоғамды ұйымдастырудың негізгі деңгейлері басқару-суретте келтірілген. 2.1.

 

 

Тұрғысынан әлеуметтік ролін және құқықтық жағдайын ажыратады мынадай негізгі дәнекерден кадрларды басқару:

● саяси қайраткерлер мен мамандар, қоғамдық және саяси ұйымдар;

● мемлекеттік қызметшілер, яғни аппараты мемлекеттік билік органдарының басқару;

● кадрлар шаруашылық, ғылыми, медициналық, оқытушы, т. е. негізгі кәсіби қызметкерлердің жекелеген салалары, шаруашылық, мәдениет, ғылым, ағарту, денсаулық сақтау және т. б.

Айырмашылықтар осы санаттағы кадр ретінде көрсетіледі, олардың құқықтық жағдайы, иә мен мазмұны олар орындайтын функциялары.

Штатын толықтыру тәртібі, қоғамдық ұйымдар, олардың құрылымы қойылатын кадрлар талаптарды айқындайды жарғыларына осы ұйымдардың ішкі актілерімен шығаратын принциптері негізінде қоғамдық өзін-өзі басқару. Ереже мемлекеттік қызметшілердің орны анықталады сол немесе өзге де органның мемлекеттік билік және басқару, нақты функциялары, олар орындайды сол немесе өзге де мекемелер. Демек, беруді, билік өкілеттігі бар ескере отырып иерархия органдардың мемлекеттік билік пен басқару жүйесіндегі, субординация немесе үйлестіру арасындағы қарым-лауазымды адамдар – міне, бұл сипаттайды ең алдымен, ереже, мемлекеттік қызметшілер. Басқа да қызмет салаларында (өнеркәсіп, ғылым, мәдениет, денсаулық сақтау, оқу-ағарту, тұрмыстық қызмет көрсету және т. б.) алдыңғы қатарға ұсынады мұндай талаптар, кәсібилік, деловитость, кәсіпкерлік, болуы арнайы қабілеттерін және мүмкіншіліктерін. Жиынтығы осы қасиеттеріне байланысты түрлі кәсіби қызметі мен нақты жағдайларын, онда ол жүзеге асырылады.

Кадрлар жіктеуге болады және көптеген басқа да белгілері: классовому; әлеуметтік-демографиялық; кәсіби біліктілік; салалық керек-жарақтары. Тиесілігін қызметкердің осы немесе өзге де топқа сипаттайды белгілі бір шегін, оның кәсіби қызметін, оған қойылатын талаптар және топтық мүдделерін.

 

2.2. Әлеуметтік және кадрлық саясат.

 

Анықтай отырып, қандай кадрлар қажет орындау үшін қоғам алдында тұрған міндеттерді әзірлеу қажет шаралар, оларды дайындау, дұрыс бөлу және пайдалану әрбір нақты жағдайда. Мұндай бағдарлама көздеуі тиіс:

● жағдайын талдау, қолданыстағы саласындағы кадрлардың, ең алдымен, кадрларды басқару, оларды бөлу бойынша тораптық учаскелеріне мемлекеттік, шаруашылық және әлеуметтік-мәдени жұмыстар;

● стратегиялық бағыттарын анықтау бойынша одан әрі жұмыс даярлау және үздіксіз білім беру кадрларды даярлау, мамандар және білікті жұмысшылар;

● кадрларға қажеттілікті айқындау мамандар мен жұмысшыларды талап етілетін білім деңгейі мен дағдысын, қажетті даму деңгейін және арнайы қабілеттерін және іскерлік қасиеттерін;

● ұйымдастыруға көп деңгейлі кәсіптік білім беру ескере отырып, нақты міндеттерді дамыту, қоғамның проблемаларын шешу неғұрлым орынды пайдалану оқу орындарының түлектері;

● жетілдіру бойынша іс-шараларды одан әрі кадрлардың біліктілігін арттыру, жоспарлау және тиімді жүзеге асыру іскерлік карьера тұрақты кәсіби-біліктілік өсуі кадрлар;

● зерттеу қолданыстағы кадрлар құрамын басқару резервін қалыптастыру басшыларының, бағалау, кадрларды аттестаттаудан мамандардың тетігін жетілдіру, кадрларды іріктеу және орналастыру.

Даму бағдарламасы кадрларды болуы мүмкін тиімді құралы жоспарлы ұйымдастыру кадр жұмысы жағдайында ғана тұрақты жетілдіру және түзету талаптарына сәйкес саяси, экономикалық және мәдени өмірі. Қазіргі заманғы тәжірибесі, шаруашылық жүргізудің барлық мөлшелері растайды туралы қорытынды күрделендіру міндеттерді, әлеуметтік-экономикалық даму қарқынын жеделдету ғылыми-техникалық прогресс жүзеге асыру, демократиялық реформаларды жүргізуде көлемін ұлғайтуға саласындағы кадрларды, оның күрделенуіне. Қаншалықты біліктілікпен, жауапкершілікпен орындалуда дәрежеде байланысты отандық экономиканың даму қарқынын ескергенде, әлеуметтік міндеттерді шешуге, қазіргі заманғы қоғамның.

Орнын анықтай отырып, кадрлар мемлекеттік басқару жүйесінде, айта кету керек екі маңызды мән-жайлар:

● кадр саясаты, барлық жұмыс басқармасының персоналмен жүргізіледі және ұйымдастырылады мемлекет;

● кадр саясаты және кадр жұмысы жалпы мемлекеттік міндет болып табылады.

 

2.3. Кадр саясаты және кадр жұмысы

 

Міндеттерді шешу кадр саясатының практикалық қызметінің мәнін құрайды кадрлық жұмыс. Осында қызметі жатады жоспарлау, іріктеу, даярлау, орналастыру, қайта даярлау, бағалау, тәрбиелеу және ұтымды пайдалану. Кадр жұмысы, осылайша, құралы болып табылады кадр саясатын іске асыру.

Ұғым «кадрлармен жұмыс қамтиды барлық персоналдың әлеуметтік басқару және болжайды шартты түрде оларды бөлу үлкен үш топқа бөлінеді: бірінші жасасады талдау жасап, санаттары мен лауазымдардың, жоспарлау және болжау саласындағы кадрларды анықтау, қалыптастыру және қанағаттандыру көздерін кадрлық қажеттіліктерін; екінші – іріктеу, орналастыру, даярлау және кадрлардың біліктілігін арттыру; үшіншісі – ұйымдастыру мәселелері мен еңбегін бағалау, қалыптастыру тұрақты ұжымдарының күшейту және т. б.

Проблемасын қарастыра отырып, кадр жұмыстарын үйлестіру, ескеру қажет салалық, аймақтық және фирмалық аспектілері пайдалану кадр әлеуетін. Салалық басқару принципі, қарамастан құру корпорациялар, қауымдастықтар бірқатар кемшіліктердің бар. Саласындағы проблемалар кадрларды мұндай кемшіліктер, ең алдымен, қойдық есепке алу аумақтық еңбек ресурстарының балансын. Органикалық үйлесімі салалық және аумақтық тәсілдерді талап етеді шешім міндеттері еңбек ресурстарын тиімді пайдалану, өңірдің, сәтті жүзеге асырылуы мүмкін әзірлеу және іске асыру жолымен фирмалық кадр саясаты кәсіпорын. Бұл ретте нақты шектеу құқықтары мен міндеттері аумақтық және салалық билік органдарының және басқару ісінде пайдалану кадр әлеуетін.

Принципі тиімді пайдаланудың адами фактордың әлеуметтік-экономикалық дамуы негізінде жатқан кадрлармен жұмысты ұйымдастырудың қазіргі кезеңдегі іске асырылуда, үш негізгі бағыт бойынша:

бірінші – үшін қажетті жағдайлар жасау, жан-жақты және үйлесімді дамуы барлық қабілетін адам, оның кәсіптік қызметі;

екінші – қамтамасыз ету арттыру өнімділік және еңбек сапасын дамыту есебінен арнайы қабілеттері мен кәсіби шеберлігін жетілдіру негізінде жоғары кәсіби дайындық және жалпы мәдениет.

үшінші – жүйелі және жүйелі түрде жаңарту және толықтыру кәсіби білім, білік және дағдыларды, барлық санаттағы қызметкерлерді жоспарлау және жүзеге асыру, тұрақты кәсіби-біліктілік өсу.

Қызметкерлер бойынша кадрлар айналысады жоспарлауға, бағалауға, талдауға, практикалық іске асыруға кадр саясатын қолдана отырып, әр түрлі әдістемелік тәсілдерді, жұмыс жасай отырып, нақты ұйымдастыру шеңберінде және тиімділігін қамтамасыз ете отырып, персоналмен жұмыс істеу көптеген деңгейлерде: микроуровень – нақты қызметкер; мезоуровень – еңбек ұжымдары, әлеуметтік-демографиялық, кәсіби-біліктілік топтары; макроуровень қоғамның және мемлекеттің ұлттық және интернационалдық.

Кадр жұмысы әрқашан орындалады бес контексте болып табылатын бөліктерінде тұтас жүйесін, дегенмен мүмкін талдануы және жеке. Бұл мынадай контексты:

• географиялық — бүкіл кадр жұмысы шоғырланған ішіндегі белгілі бір шекараларын болсын, мекеме, аймақ немесе ел;

• саяси — әрбір ел бар саяси жүйені құрайтын қоғамдық-саяси ортаға үшін кадр жұмысы;

 

Добавить комментарий

Your email address will not be published.