Ablay-unifier немесе tyrant туралы мәлімет

Менің таңдауым Абылай арасында тұтас үркер күшті әр алуан тұлғалардың қазақ халқының? Өйткені ол маған қызық емес сияқты көрнекті билеушісі және дипломат, бірақ және адам ретінде. Барлық оның өмірі подернуто дымкой құпияны, Абылай бірі хандар туралы аңыздар көп нақты фактілер. Бірақ ең бастысы ол мені қызықтырды, бұл қарама-қайшылығы, көзқарастар, оның саясаты мен өмірі. Қарамастан оған бір бұрышпен, көрдің бе, ақылды адам, удачливого, мужественного, олицетворяющего болып идеал билеушісі. Бірақ копнуть сәл-сәл тереңірек мен сенің алдыңдамын, ол қатыгез, эгоистичный және тщеславный. Және маған осы реферат, анықтау үшін өз көзқарасын адамға түсіну үшін кім, ол шын мәнінде, қатыгез тираном, немесе дана билеушісі осознававшим, бұл қатыгездік жай ғана қажет, және бұл жалғыз выход из создавшегося положения. Қандай оның саясаты «лавирования», көмектесті ме, хандығына, немесе керісінше бағалады, оның грань жойылып кеткен. Барлық осы сұрақтар мен жауап беруге тырысамын өзінің реферате.
Мәселенің өзектілігі.
Қазір Аблаю барлық жерде құрылады ескерткіштері, оның есімімен көше аталады, 2000 жылы ол үздік ондығына енді адамдардың мыңжылдық. Барлық оқу құралдары ол жеке тарау болып…??? Міне, бабына келтірілген Президенттің сөзінде:» … объединитель халқының Аблай-хан деген сөзбен және семсер оқуым ұлт арасындағы екі қатты күштері, давящих елге сырттан. Алайда, бұл жеңіс болды уақытша. Біз қалсаңыз, жолақ, тарихи тұрғыдан артта қалу …» (жыл Сайынғы жолдауы елдегі 15.12.99)
Міне, сол » деп жазады интернет-газеті, «Навигатор»:… барлық құрметке әрекетке Абылай хан величественной дәуірінде оның басқарма айту қиын. Өйткені, бәрі де салыстыру арқылы айқындалады. Ал оқушыларға хандар кезіндегі Қазақ хандығы қайда көп болуы осы ұғымына, шын мәнінде болды, немесе одан кем орталықтандырылған мемлекет қарағанда, Аблай-хане. Сөз хандар Тәуке мен Хак-Назаре айтпағанда, об основателях хандығының ағаларды Гирее және Джанибеке. Айтпақшы, дәл осы Тәуке хан құрған атақты дала заңдық жүйесін «Жеті Жарғы». Бұл Абылай-хан даңғылы, онда тарихшылар арасында әлі күнге дейін ешқандай бірыңғай көзқарас бұл мемлекеттік және әскери қайраткері, біртұтас хан үш жүздің. Басқаша айтқанда, кандидатурасы Абылайдың жоқ безоговорочной беделін тұрғысынан интеграция ұлтқа ортақ тарихи платформасында. …
Жас Алаш» . Нөмірінде 18 қазандағы редакция задалась мәселе: «Бағаланды бойынша әділдік қазақ тарихы Абылай хан» дейді. Қарамастан көптеген қалаларда – Астанада, Алматыда, Көкшетауда ескерткіштер қойылып Абылаю. Тілшісі дейді хан ұлы тұлға, ол біраз уақыт сақталған орта азиялық хандығы жылғы отарлау Ресей Империясының… тарихи тұрғыдан алғанда, Абылай хан жұмыс істеді дерлік бұл кеше. Бірақ тіпті айтуы бойынша, оның жанкүйерлері аңыздар көп, ол туралы қандай да бір басқа хан тұсындағы қазақ хандығы. Енді қойылуы фильм туралы бұл тарихи қайраткер. Басқаша айтқанда, қарамастан малоизученность өмірбаяны мен рөлін тарихы, Абылай хан қояды да жоғары. Бірақ кім айтты қазақ тарих ғылымында бәрі түсінікті отырып, Қазақ хандығының негізін Джанибеком және Гиреем? Жоқ болады ма, де, не, қашан, ақырында Абылай хан және оның зерделенетін болады бойлай және кесе-көлденең, анықталса, мысалы, ол ешқашан бұйырып отырдым барлық үш жузами бір мезгілде?! Мен бар жерде мұндай көзқарас, бұл туралы ол өзінің «АзиЯ» деп жазды Олжас Сүлейменов? Атап айтқанда: «ұлттық сана-сезімнің өсуімен ғылым жиі болып қызметке қазыналық кәсіпорыны патриоттыққа — сонда тарихнамасы бастайды ауытқуы. Фактілер немесе қате жарықтандырылады, немесе фальсифицируются көздей отырып пайда болатын біріктірген көзқарасқа өткен». Непрекращающаяся возня айналасындағы Абылай хан толық болмаған жағдайда, қызығушылығын отцам-негізін қалаушылар (Джанибеку және Гирею) және басқа да көрнекті ханам бұрыннан тудырады күдік трезвомыслящей бөлігі зиялы қауым. Дау жоқ, хан Абылай лайықты всяческого назар, бірақ шын мәнінде оған айналасында тым көп аңыздар мен славословий. Ал оның көпвекторлы саясат емес құтқарды Қазақстан мен тірі кезде ғана оның өмірі, оның үстіне ол қалдырған тіпті бір легитимного алдында қоршаған әлемді хан …
Бұл мәселенің өзектілігі. «Абылай жоқ, бірыңғай, орныққан көзқарас. Кім сол шын мәнінде бұл адам?
Қазақ хандығы 18 ғасырда билікке келген Абылай-хан
Экономикалық және саяси жағдайы хандығының ауыр болды. Извечная грызня Чингизидов, билік үшін әрқашан тек вредившая қазақтарға, майдың жиілеп кетуіне набегами жоңғарларға.
Ғасырдың басында Қазақ хандығы болмайды деп атауға мемлекет толық мағынада. Бұл-аумағы, ол протянулась от Иртыша до Жайық, солтүстікте-ден, Тобылдың, оңтүстігінде дейін Сырдария мен Талас, бақыланатын жергілікті еуропалық одақ, рулар ақсақалдарымен кездесті және биями.
Мен үшін обрисовать саяси жағдайды жеке күтім келіп еді сөздер Иван Андреевич Крылов келген мысалдарын «Аққу, Шаян және Шортан»: … Аққу-ды бағындырмақ бұлт, қатерлі Ісік пятится бұрын, ал Шортан бәрібір суға». Бұл түсіндіріледі мұндай жағдай? Үшін бұл сұраққа жауап беру керек бақылауға жүйесі сайлау хандар. Қазақ хандары жүргізеді, өзінің шығу тегі аға ұлы Шыңғысхан – Жошы. Ал Шыңғысхан, Еуразия халықтары әрқашан көрінісі мінсіз саяси аппарат, сондықтан ханмен алатындай болуға ғана өкілі, осы тектес чингизидов (торе), қарамастан, өзінің материалдық жағдайын кез келген изчингизидов еді расчитывать на атағы «хан» жеткілікті бай дастарқанының қымбат сыйлықтармен ақсақалдар белгілі бір түрі үшін оның жарияладық ханы осы тектес, яғни саны «хандар» болуы мүмкін, тек шектелген санымен айқындалады. «Попытка берілсін хан атағын нечингизидом санасында тюркомонгольских және басқа да халықтардың бейнеленуі ретінде противоправная тіпті аморальная «. Салдарынан үстемдік осы мировозренческих құндылықтар мен түсініктерді, көптеген этномәдени ареалах еуроазиялық құрлықтың бір кездері құрамына кірген империясының Шыңғыс хан мемлекеттерде соңынан бастап XV ғ. дейін дәуірінің Жаңа заман, монархических престолах берік шариғатта үкімі жоқ оның ұрпақтары. Мойындады, чингизовой дәстүр болып табылады басқарма әр түрлі әулеттер джучидов Қазан, Крымском, Астрахан және Қазақ ханствах, әулеттің шайбанидов және ашторханидов Бұхара, басқа бұтағы Шыңғыс ханның ұрпақтары ережесінің Қытай, Индостане және т. б.» 1
Жоғары жүзде болды -18 босану, Орташа – 37, ал Кіші – 35, ал Қазақ хандығында еді насчитываться 90 «хандар», елестетіп көріңізші бұл творилось қр хандығы бастағанда үшін күресуге билік, мұнда бүкіл сұлулығын проявлялся принципі «аман мықты», және сонда бір – екі аса беделді хан бастаған басқаруға белгілі бір жузом, бірақ кейде, егер экономикалық немесе саяси факторлар талап етеді орталықтандыру және билік бар лайықты кандидатура пайда болады, «аға хан» хан иеленетін, үлкен беделге ие қарағанда басқа хандар.
Соңғы аға ханы » атты атақты автор «Жеті жарғы» — Тәуке хан. Дегенмен, ғасырлар тоғысындағы ханға Тәуке біраз уақыт тұрақтандыруға қол жеткізілді жағдайды елдегі аяқталып, оның басқарма жаңадан болды байқалуы сепаратизм және билік үшін күрес сұлтанов. Ал әрекеті мұрагері қайып хан Тәуке хан (1715-1717) жолын кесуге бұл үрдіс аяқталды оның қайтыс болуына междоусобице. Ал хан Болате (1715-1730), правителе әлсіз және безвольном, Қазақ хандығы, мәні бойынша тарап кетті көптеген уделов өздерінің еуропалық одақ. Сонымен қатар, Болат хан елді билеп Әбілхайыр, Сәмеке, Жолбарс, Күшік. Олардан бөлек, өздерінің иелену жекелеген ықпалды сұлтандар. Өте қызықты тұлғасы Әбілхайыр хан болды. Оған дейін хандар сайланды өкілдері бір династийной бұтақтары, келе жатқан от сұлтан Жадика — бір ұл, қазақ хандығын құрған Жәнібек хан. Аты сол жас Әбілхайыр дейін 1710 жылғы білетін өте аз далада. Оның бастың генеологиялық бұтақ болып саналды тұрлаулы және незнатной. Әдеттегі жағдайда көшбасшысы халқының одан екіталай еді, бірақ соғыс уақытында дейін сақталуын дәстүрлі политесов — қажет болатын недюжинная жеке басын қабілетті жасауға невозможное. Міне, съезде в Каракумах 1710 жылы өкілі незнатной дала әулетінің Кіші жүз ханы болып сайланды, ал одан кейін 1719 жылы аға қазақ ханы етіп сайлайды.
Білуге болатын жүктеме возвышением Әбілхайыр, бірақ халық және батырлар болды оның жағында. Дәлелі бірлестігі Абулхаиром өз билігінің астына ғана емес, Кіші, бірақ көптеген Орта жүз руларының. Ол жүргізген қарқынды хат алысуды хивинскими, қалмақ, башкирскими билеушілерімен және парсы шахом, оның атын алды жарықтандыру орыс, калмыцких, қытай және ортаазиялық көздері уақыт — бұл оның танымалдылығы дала билеушісі: көршілер, яғни күшті, мықты, ұсақ, қосалқы тұлғалары ешқашан айтқан екенсіз.Төмендеуі қазақ хандығының дереу пайдаланды көршілер.
Ерекше қауіп атынан Жоңғария, басында XVII ғ. айналды ірі әскери-феодалдық мемлекет. Жоңғария қалыптасты солтүстік-батыс бөлігінде Орталық Азия моңғол тайпаларының хойтов, дэрбэтов, чоросов қалдығынан тайпаларының хошоутов және торгоутов. Экономикасының негізін Жоңғар құраса, мал шаруашылығы,алайда оның аумақтық алшақтығы негізгі егіншілік және қолөнер орталықтары «туғызды дамыту, жоңғарларға өз егіншілік, үй өнеркәсіп және қолөнер, придавало олардың шаруашылығы көп жан-жақты сипатқа ие және экономикалық тұрғыдан делало олардың тәуелсіз»2 Күшейту, оның әскери қуатының есімімен байланысты билеушісі Цевана Рабданның (1697-1727). Өзіне қол ғана емес, усмирить своеволие нойонов және нығайту, орталық билік, бірақ жалпы алғанда, басты фактор күшейту орталық билік, тұрақты әскери қысым Қытай. Күшейтудің маңызды факторы жоңғарларға болды реиммиграция жағалауынан Волгадан 15 мың отбасы торгоутов, сондай-ақ жаулап, олар Шығыс Түркістан. Дәл үйлесімі, мұндай саяси факторлар ретінде өлім Тәуке осыдан болмауы орталықтандырылған билік пен күрес үшін чингизидов хан тақ әкелді күшейту, әскери-саяси белсенділігін жоңғарлар Қазақ хандығы.
Бере отырып, қазақтарға алаң бойынша атқаратын аумағы мен халық санының, жоңғарлар превосходили олардың әскери-техникалық жарақтау.
Өйткені солтүстік жұртта жоңғарларға в нач. 18 ғасырдың болды алуын орыс колонисты, ал шығыс – қытай, қалған бір — өтеуге жоғалуына алқаптарын, солтүстігінде және шығысында есебінен кеңейту оңтүстік-батыс бағытта өтеді. Агрессивтілік жоңғарларға өсе бастады, әсіресе қатыгез және беспощадным болды басып кіру ойраттардың 1723 жылы Жоңғария жасасып, әлем Қытаймен интеллектуалдық босатуға әскерлері жұмылдырылған қорғау Қытай-Ойратской шекаралары, және обрушится өзінің бүкіл қуаты хандығы, басып кіру барысында погромом және бұқаралық қаза қазақтардың Аға және Орта жүздің. Қазақ хандары мен сұлтандары, увязшие » распрях қалып емес, жай-күйі, жұмылдыру халық ұйымдастыруымен дұшпанға тойтарыс. Бұл қайғылы оқиғалар отложились халық есінде, ақтабан.
Халық Аға және Орта жүздердің үрейге бежало Орта Азияға. Бірақ бұл өткелдерін влекли болып неминуемые разорение және жойылуы. Тек 1727 ж. қазақтар өздерін келтіруі мүмкін елеулі жеңіліс ойратам жетекшілігіндегі жоғарыда ескертілген Абулхаир-хан. Оның басшылығымен қазақтар жеңіске жетті екі атақты жеңіске алдымен шайқаста на речке Бұланты » 1727, ал басында 1729 жылғы Анракайской шайқаста. Қазір, өкінішке орай, бар үрдісі, жузовых немесе клановых артықшылық жекелеген тарихшылар тырысады атақты жеңіс Әбілхайыр арналған Анракае, наперекор барлық жазбаша көздері мен тарихи фактілер, приписать болашағына ханға Аблаю. Бірақ бұл жылдары актабан шубурынды тағы 13 жаста, ал Анракайской ұрыс — 19, деп айтуға барлық ақсақалдар, батырлар мен сұлтандар сайлады жоғарғы қолбасшысы, үш жүздің жас, қандай да бір полководческого тәжірибесі сақталған, — мүлдем несерьезно, Абылай бастаған осы шайқас сразив-мәтелдер ойратского батыр Чарыша, бірақ көп емес. Бұл бекіту несостоятельно тағы бір себебі, бұл бірде-бір жазбаша дерек дейін 1738 жылы аты Абылай мүлдем айтылмайды. Осылайша, біріккен әскерлері барлық үш жүздің жеңіске қол жеткізді. Бірталай қол қою мүмкіндігін әлем үшін тиімді қазақтар. Алайда мұндай мүмкіндігі жоқ пайдаланды. Міне, сипаттайды бұл драматическую жағдайды белгілі тарихшы М. Тынышпаев. «Әлі умолкли халық іледі, — деп атап өтті ол, — по поводу анракайской жеңіс победные триумфы Әбілхайыр, Барақ, Абульмамбета, гонца Абылай, затмивавшего барлық қалған көрнекті храбростью және тұтас үркер халық батырларының , қалай күтпеген оқиға болса, миг уничтожившее барлық жемістер 3-4 жасар ерлік күрес, сорвавшее барлық победоносную науқан».
Сайланған бас қолбасшысы барлық қазақ әскерлері Әбілхайыр хан қалдырып, майданға бастап ополчением подвластных оған босану кетіп батысқа қарай, оның үлгісі мен өткенде хан Сәмеке. Қалған бөлігі қазақ әскерлері шегінуге мәжбүр болды. Себебін осындай қайғы әкелген айырымының М. Тынышпаев түсіндіреді, яғни қызған кезінде Анракайской шайқас қайтыс болған аға хан Болат және оның орнына аға ханы Әбілмәмбет сайланды. «Осындай реніші, — деп жазады М. Тынышбаев алмады стерпеть шал Әбілхайыр, адам өте честолюбивый, мұндай таңдау емес, келісім мен Сәмеке, туған ағасы Абулмамбета.»
Қалай болмасын, кінәсінен хандар болатын, қалып қойған нақты мүмкіндігі толық азат елдің жоңғарларға. Осының нәтижесінде бір бөлігі ұлы жүздің таныды өзіңмен билік жоңғар билеушісі.
Тарихтың өзі алдына қазақтар гамлетовский сұрақ — болу-бізге, этносу, дербес мемлекетке? Осы жағдайларда қажет болды жалпыұлттық көшбасшы қабілетті, күш-жігерін біріктіру халқының күрес босату үшін елдің возрождение оның мемлекеттілікті. Осындай жалпы жұрт таныған көсемі болған қазақтардың бұл төтенше жағдай болды-Абылай хан.
Абылай мен жоңғарлар
Әкесі Абульмансура » атты Көркем–Уәли (Вали Әдемі), ал оның дедом атақты Абылай Кровопийца, қосындысы, қатыгездік. Өте қызықты факт деп бабам Абульмансура, Валибек, жиынтық ағасы Тәуке. «Аз -Тәуке дүниеге келген ақау Салкам Жәңгір мен қалмақ қызының хан. Оның ағасы Уалибек (Валибек) туса қызынан ургенчского Гаип-хан. Ол кезде орын Жәңгір хан ауылдар Аз-Тәуке, Уалибек, затаив өкпелі кетті — Гаип-ханға»3 . Яғни немере-шөберелерінің сүйікті атасы, атасы, әкесі, емес иелері бала тууына байланысты иеленген, сірә Ташкент. Ретінде бекітеді жеке хаттаушы Абылай М. Мамедов — «Абылай сұлтанның атасы мен әкесі болды Ташкент қаласының еуропалық одақ, бірақ, напав, зенгорские қалмақтар (жоңғарлар) сол қала алды, оның үстіне Абылай-сұлтан бола тұра, он жыл кетті Түркістан қаласы астында иелену Әбілмәмбет хан», ал Абульмамбет болды ағалар Абылай Кейін басып алған Ташкент ойратами » 1725, Абылай өмір сүріп, аты Сабалақ. Бар тіпті әдемі аңыз: «бала-жетім Абулмансур іздеп, ел-қазақтар мен неге өлке — Сары-Арка түседі — уйсыну Толебию. У Толебия ол бастапқыда пасет түйе, содан кейін жылқы және, ақыр соңында, соншалықты тұспа-тұс бойынша нраву Толебию, сол шешті, оны асырап. Бірақ, ол қайдан шыққан, — дейді, білмеймін; қалай тебя звать, жауап беруші ретінде назовете, сондай-ақ болады. Сонда Толебий үшін обросший түрі, оның лохмотья онда прозвал ұл Сабалаком.
Прослышав деп Абульмамбет хан жинайды қазақтардың шайқас бастап калмаками, (Сабалақ) келді Толебию және поросил оған рұқсат баруға соғысты. Ол соғысу емес, жақсы ма жылқыларға қарап, деді, оған Толебий, ол былай деді: «Жақсы өлуді артық емес болуы мүмкін развевающимся туы болған жер прогибается астында ауырлық дәрежесімен жауынгер». Деген сөздерден кейін » осындай Толебию ештеңе қалған, барайық. Келгенде поле брани, (Сабалақ) көреді: қазақтар және калмаки тұр төбеде бір-біріне қарсы. Ал ортасында алдында әскерлер бір ғана ұлы (жоңғар) хунтайжи (воеводы), күйеу баласы өзінің Галдан Церена, батыр Чарыш қазақ батырларының » жекпе-жек туғызады. Абульмансур сонда жақындады ханға Абульмамбету, деп сұрады оны шешу выйти на поединок. Алып благославение хан, ол разогнал жылқының, издав ұран: «Абылай! Абылай!», налетем және сразил Чарыша. Одним махом отрубив оған басын, ол айқайлап «жау сражен!» өртке қ әкеліп қазақ жауынгерлерінің. Калмаки дрогнули, жобаны және рассеяны қазақтар. Жарғы атынан қума, Абульмамбет бұйырды сынған шатыр, подозвав және усадив Абульмансура жатады? өзіне, сұрады одан: — кім боласың, батыр, неге ұран сенің «Абылай»? Сол айтуынша, ол немересі Абылай Кровопийцы, өйткені мен таңдады кличем
оның победоносное аты. Растроганный хан шын жүректен қабыл батыр, расцеловал және осылай деді халқына: «Мен, естідім, Уалибека қалды жалғыз мұрагері — міне, ол алдарыңызда. Егер келіссеңіз, ол құқығы бойынша айналады қазақтардың ханы ретінде». Халық келісімін білдірді, және тоқсан атақты адамдардың барлық үш жүздің егіледі, оның почитаемому барлық святому старцу шакшаку Жанбеку (Жәнібек) ұшырасады. Оның благославению Абульмансур сайланды аға қазақтардың. Еске есебімен Чарышем халық конгрессі оған аты-Абылай».
Міне мұнда біз тірі көре аламыз да аңыз бастайды мешаться тарихымен, өйткені жоғарыда айтылғандай кезінде Анракайской шайқас (ал мұнда, сірә, әңгіме онда) Аблаю 19 жыл, ал барлық қазақтардың ханы еді деп танылсын безопытного, безавторитетного мальчишку??? Бірақ, дегенмен, Абылай қатысып, осы шайқаста, онда мен лайық атағы батыр ханы Абылай болды упоминаться кейінірек, болды иесі, руы Атығай.
.

Добавить комментарий

Your email address will not be published.